blog-claire

Het is lastig om te schrijven over ‘de dovengemeenschap’. Er bestaan veel verschillende, hechte dovengemeenschappen, die voor doven veel betekenis hebben. Voordat ik kan uitleggen welke dovengemeenschappen er zijn, moet ik eerst iets vertellen over verschillende typen dove mensen, met hun eigen achtergronden en identiteiten.

Verschil tussen vroeg-, laat- en plotsdoven

Vroegdoven zijn vaak bij de geboorte of op jonge leeftijd doof geworden en zijn opgevoed met gebarentaal. Deze groep is meestal al vanaf school gehecht aan een eigen groep, of via een welzijnsstichting of door speciale activiteiten.

Plots- en laatdoven zijn pas op latere leeftijd doof geworden. Ze hebben moeite om mensen te verstaan omdat ze nog niet kunnen liplezen en ze kennen ook geen gebarentaal. Sommige plotsdoven hebben in zeer korte tijd leren liplezen en ondersteunende gebarentaal geleerd, zodat ze goed kunnen communiceren. Omdat ze niet zijn opgegroeid met gebarentaal en andere doven, is het voor hen moeilijker om ‘erbij te horen’. Een andere achtergrond en andere communicatie maken het lastiger om een band op te bouwen met vroegdoven.

Ook bestaan er aparte stichtingen voor plots- en laatdoven, waar deze groep regelmatig met elkaar in gesprek gaat over hun ervaringen en kennis. Ook doen ze leuke activiteiten voor de ontspanning en gezelligheid.

Slechthorenden en cochleaire implantaten

Om het nog ingewikkelder te maken, behoren ook slechthorenden tot de groep mensen met een auditieve beperking, maar daarbinnen is een grote diversiteit. Mensen die zwaarder slechthorend zijn, kunnen zichzelf identificeren met mensen die doof zijn en voelen zich thuis in een dove omgeving. Mensen die lichter slechthorend zijn, vinden elkaar weer in een aparte groep.

Dan zijn er ook mensen die al vroeg, of op latere leeftijd een Cochleair Implantaat (CI) hebben gekregen. Zij zijn vaak doof of zwaar slechthorend, maar met hun CI effectief lichter slechthorend. Toch hebben zij behoefte om in deze apart groep in contact te komen om hun CI-ervaringen en kennis te delen.

Samen sterk

Er bestaan verschillende gemeenschappen voor alle mensen met een auditieve beperking: zoals belangenorganisaties, stichtingen en ook vriendengroepen. Omdat doven en slechthorenden verspreid over Nederland wonen, zijn de groepen vaak regionaal gebonden.

Naast groepen waar mensen met een vergelijkbare beperking elkaar vinden, zijn er ook groepen voor auditieve beperkten in het algemeen. Deze groepen maken zich sterk voor algemene belangen en rechten, de erkenning van de Nederlandse Gebarentaal (NGT), tolkvoorzieningen, audiologische hulpmiddelen (gehoorapparaten, CI), maar ook de plek in de samenleving en deelname aan de maatschappij.

Vroeger was het erg lastig voor dove mensen met elkaar in contact te komen, omdat Whatsapp en e-mail nog niet bestonden. Sommigen moesten urenlang reizen voor een dove ontmoetingsdag.

Mijn ervaring met de dovengemeenschap

Aangezien ik niet doof geboren ben, kwam ik pas als kleuter in aanraking met gebarentaal en de dovencultuur. Als vierjarig meisje ben ik naar de dovenschool in Amsterdam gestuurd, waar ik mij een deel van mijn basisschooltijd niet thuis voelde. Ik ben altijd een buitenbeentje geweest, omdat ik in de klas niet geaccepteerd werd vanwege mijn andere culturele achtergrond en opvoeding. Ik ben binnengekomen als verlegen meisje met weinig ervaring met gebarentaal en geen echte dovenidentiteit. Dat had tot gevolg dat ik regelmatig gepest werd. Toen dat te erg werd, ben ik in groep 6/7 uit de klas gehaald en naar een andere groep verplaatst. Toen veranderde alles voor mij, want in de nieuwe klas werd ik geaccepteerd en kreeg ik leuke vriendschappen met enkele dove klasgenootjes.

Pas later, toen ik na mijn opleidingen aan het werk ging, kwam ik in 2006 in contact met Dovenschap, en heb daar veel doven ontmoet. Daar zijn mijn ogen geopend over wat een dovengemeenschap kan betekenen.

Activiteiten voor en door doven

In de jaren daarna ben in de dovengemeenschap actiever geworden. Ik heb veel gedaan voor Grow2Work, een project om de arbeidsmarkt en werkomgeving te verbeteren. Ik kwam live en op Facebook regelmatig in contact met verschillende leeftijdsgroepen en verschillende groepen auditieve beperkten. Door deze ervaringen durfde ik uit mijn comfortzone te stappen, me meer open te stellen en ondernemer te worden.

In mijn vrije tijd ga ik naar Werelddovendag, een belangrijke dag voor alle auditief beperkten. Het is een dag waar duizenden doven en professionals kennis en informatie delen, leuke activiteiten doen en workshops volgen. Ik vind het leuk om rond te kijken, te kletsen met aanwezige doven en professionals van verschillende organisaties.

Sencity is een jaarlijks feest, dat wordt georganiseerd om samen te kunnen genieten van muziek met visuele effecten, trillende dansvloer, food jockeys en geur-DJs. Soms ga ik met dove vrienden, soms met mijn horende man. Ik kan ontzettend genieten van zo’n dag.

Gemixte leef- en werkomgeving

Ik leef voornamelijk in een horende omgeving en ik werk regelmatig met dove collega’s en klanten waar ik me erg prettig voel. Ik ben gewend om in verschillende werelden en culturen op te groeien en kan omgaan met iedereen: doof, slechthorend of horend. Ik heb een gemixte vriendinnenclub, ze zijn allemaal lief en dierbaar.

Voor mij is het onderdeel te zijn van de dovengemeenschap belangrijk. Ik heb een paar dove vriendinnen, maar ik ontmoet ook graag nieuwe dove mensen op een ontmoetingsdag. Ik voel me er geborgen, gehoord en begrepen, en gelijkwaardig aan anderen.

Mijn horende zoon gaat soms mee met mij en hij vindt het erg gezellig op zo’n dag. Hij maakt makkelijk contact met dove mensen omdat hij duidelijk articuleert en zich verstaanbaar kan maken met gebarentaal. Zo leert hij ook nieuwe gebaren en een stukje van de dovencultuur.

Deze blog is online gezet op de website van Digitaal toegankelijk:

”Word je vaak aangesproken over jouw doofheid en niets anders dan jouw doofheid, terwijl je liever gewoon als ‘mens’ wordt aangesproken? Heb je dan niet soms de behoefte om aandacht te vragen voor die andere aspecten van ‘mens zijn’?”

Over die vraag van team Digitaal Toegankelijk moest ik even goed nadenken. Maar in dit blog vind je het antwoord. Ik heb hierin beschreven hoe ik volgens mij in de maatschappij en in mijn omgeving (familie en vrienden) gezien word; en hoe ik mijn doofheid en wie ik ben ervaar.

Meer Engels dan doof

Laat ik beginnen met hoe ik mezelf zie. Voor mij is het woord ‘handicap’ wel een groot woord voor mijn doofheid. Ik zie mijn doofheid niet als mijn beperking, of handicap, of hoe je het ook noemt. Ik ben niet mijn ‘auditieve’ beperking, maar mijn doofheid is een onderdeel van mij. Alhoewel communicatie in de maatschappij natuurlijk wel een enorme uitdaging is.

Je kunt je beperking heel groot of heel klein zien, maar hoe wil je dat mensen jou zien? Hoe groot jij je beperking zelf maakt, heeft invloed op hoe anderen jou zien. Ik ben gewoon Claire, die graag praat, die van de gezelligheid houdt, die van de uitdagingen houdt en die graag onderneemt. Ik ben opgevoed door Engelse ouders en heb een Engelse achtergrond, waar ik trots op ben. Ik voel me eerder Engels dan doof.

Het virus hangt helaas al bijna twee jaar om ons heen, en het is nog niet weg. Daarmee blijven de maatregelen ook langer duren dan eerder verwacht. Dat heeft natuurlijk impact op de maatschappij en de levens van burgers. Hoe is dat voor doven en slechthorenden? Dit is een verhaal over mijn persoonlijke ervaring tijdens deze vreemde periode.

Digitaal is niet ideaal

Thuiswerken is daarnaast ook niet handig, voor de communicatie met doven en slechthorenden. Ik maak regelmatig gebruik van Zoom en Teams voor werkoverleggen, bijeenkomsten of een oudergesprek. Maar mimiek en lichaamstaal komt slechts beperkt over, vergeleken met ‘live’.

Tegelijkertijd zorgen deze technische oplossingen er wel voor dat ik thuis kan deelnemen aan digitale werkoverleggen met een gebarentolk op afstand. Het is niet ideaal, maar veiligheid en volksgezondheid staan voorop.

Online bijeenkomst met gebarentolk op afstand.

Mondkapjes

Het offline leven in coronatijd brengt ook extra uitdagingen mee. Dit komt natuurlijk door de mondkapjesplicht op verschillende openbare plekken, waardoor liplezen onmogelijk wordt. In mijn vorige blog over mondkapjesplicht schreef ik daar al over.

In de supermarkt en in de winkel merk ik eind 2021 opnieuw, hoe lastig het is om goed te kunnen communiceren met winkeliers. Gelukkig kennen een paar winkeliers mij inmiddels en gaan achter de spatschermen soms hun mondkapje even af, zodat ik hun mondbeeld kan aflezen. Het is nu wel minder leuk om te gaan winkelen. Begin november, toen het nog mocht, ging ik daarom ook al weinig naar de stad. Wanneer ik iets nodig heb, bestel ik het online.

Minder werk

Bij mij en andere dove mensen hangen de mogelijkheden voor werk, net als bij iedereen, af van het beroep en de sector. Als ZZP’er werk ik al langer veel thuis. Maar onder betere omstandigheden zou ik vaker presenteren of workshops geven. Ik heb minder werk en daardoor minder inkomsten. Gelukkig schrijf ik blogs voor deze website, en artikelen voor Woord & Gebaar. Zo kan ik prima thuiswerken.

Ook in de horeca en in culturele sector zijn er financiële problemen, bijna overal en voor iedereen. Zo is de brasserie van dovenorganisatie Kentalis bijvoorbeeld gesloten. Wat me specifiek voor hun personeel met een auditieve beperking anders lijkt, is dat nieuw werk vinden misschien nog iets uitdagender is, dan voor veel mensen zonder beperking.

Erkenning van Nederlandse Gebarentaal

De eerste coronaperiode van 2020 heeft ook iets positiefs opgeleverd. Door de zichtbaarheid van de gebarentolk Irma en haar collega’s tijdens de persconferenties is de erkenning van de Nederlandse Gebarentaal (NGT) in een stroomversnelling gekomen. Dankzij de jarenlange inzet van Dovenschap en de dovengemeenschap en het zetje in de rug werd  NGT op 13 oktober 2020 erkend.

Het hele gezin in quarantaine

Helaas is het coronavirus ook ons gezin binnengedrongen. Eerst is mijn zoon eind november positief getest, en daarna ik. Ons gezin is daarom bijna drie weken achtereen in quarantaine geweest. Ik ben flink ziek geweest, met verkoudheid, kortademigheid en opspelend maagzuur. Nu ik weer coronavrij ben, bouw ik weer rustig mijn energie op en hervat ik mijn werkzaamheden. Thuis, uiteraard.

De huidige coronamaatregelen beperken mijn vrijheid, keuzes, contacten, communicatie en werkmogelijkheden. En aanpassen vind ik vermoeiend. Maar ik weet dat er een betere tijd zal komen. Daar richt ik mij op.

Een leerervaring

Deze periode zie ik als een leerervaring. Het brengt het besef dat vrijheid en gezondheid belangrijk zijn, en niet vanzelfsprekend. Het lijkt me daarnaast goed voor iedereen om je bewust te worden van wat de maatregelen en de fase erna betekenen. Je kunt je beter afvragen: wat kan ik onder deze omstandigheden wél? En hoe past dat bij wat ik wil bereiken in mijn leven?

Ik vind het in ieder geval belangrijk om te blijven ontwikkelen, ontdekken en keuzes te maken op het gebied van leven en werk, ook tijdens de moeilijke coronaperiode. Daarom ben ik zelf aan het kijken naar nieuwe werkmogelijkheden voor 2022. Ik wil me niet teveel laten beperken door het coronavirus, maar neem het heft in eigen hand en probeer het beste te maken van de huidige situatie.

Deze blog is online gezet op de website van digitaal toegankelijk. 

Per 1 mei 2021 werk ik voor de redactie van het dovenblad Woord en Gebaar. Het is het enige onafhankelijk tijdschrift, speciaal voor de dovengemeenschap en geïnteresseerden die graag meer willen leren over gebarentaal en de dovencultuur. Stichting Woord en Gebaar is in 1974 begonnen als een tijdschrift van de Stichting Nederlandse Dovenraad (sinds 1999 Dovenschap). In 1980 kreeg het blad de naam ‘Woord en Gebaar’.

Het is voor mij zeer waardevol en leuk werk om als redacteur voor het blad Woord en Gebaar te schrijven. In 2021 zijn zes nummers uitgekomen, waarvan ik voor drie nummers verschillende interviews heb afgenomen en geschreven. Vanwege coronamaatregelen en de grote afstanden heb ik alle interviews online gedaan. Dat maakt het niet minder leuk, zo leer ik interessante dove deskundigen kennen. Het is ideaal om via beeldbellen te kunnen gebaren en makkelijk te communiceren.

Voor het eerste artikel heb ik een dubbelinterview met Benny Elferink en Trude Schermer van het Gebarencentrum gedaan: heel interessant hoe Benny de directeur is geworden en Trude met eervol pensioen is gegaan. Voor het tweede artikel heb ik contact gezocht met Henrianne Jansen, een dove presentatrice, achter de schermen van de LeesVertelwedstrijd met vragen hoe zij tijdens de coronaperiode toch de mooie online LeesVertelwedstrijd heeft georganiseerd en uitgevoerd met de leerlingen en haar team.

Artikel: Directeur van het Gebarencentrum

Artikel over De Leesvertelwedstrijd

In laatste en decembernummer heb ik met Cas Wolters kunnen videobellen, de eerste dove BN’er over zijn ervaringen met zijn tweede deelname aan Heel Holland Bakt Nog een Keer, maar ook over zijn dagelijkse leven en zijn beroep als docent en bakker.

Leuke interview artikel met Cas Wolters

Voor het volgende nummer in 2022 komt er opnieuw een interessant artikel. Maar ik ga nog niet verklappen waar het over gaat en met wie ik ga interviewen. Ik ben erg blij dat ik zulke leuke en waardevolle interviews  met verschillende dove deskundigen kan doen en mooie artikelen hierover schrijf.

Wil je graag de artikelen en het blad lezen? Dan kan je aanmelden als abonnee voor het blad Woord en Gebaar.

Bladen W & G

Werkpad is benaderd door de studentenvereniging ESN Wageningen of zij een leuke workshop konden verzorgen voor hun leden. Ze willen de studenten wat nieuws bij brengen in het kader van sociale inclusie, vaardigheden en inzetbaarheid. De studentenvereniging ESN bestaat uit internationale studenten, dus dat betekent dat de meeste leden nog geen Nederlands kunnen spreken.

Ik ben gevraagd door mijn collega Bert of ik samen met hem een presentatie in het Engels kon geven. Natuurlijk zeg ik ‘JA’ en graag wil ik aan zo’n leuke uitdaging meewerken. De presentatie gaat vooral over wie wij zijn, wat gehoorschade is, de verschillen tussen slechthorendheid en doofheid, mijn levensverhaal over het opgroeien en omgaan in de maatschappij met alle mogelijkheden en problemen. Uiteraard hebben wij ook de basisgebaren van Nederlandse Gebarentaal laten leren en oefenen, zoals vingerspellen, tellen, weken en maanden. We hebben bewust gekozen om geen gebarentolk in te zetten, om de studenten te laten ervaren hoe het is om met een dove een gesprek te voeren en te verstaan.

De meeste studenten konden mij goed volgen en zijn heel enthousiast over de workshop en de gebaren. De studenten zijn uitgedaagd door ons om met koptelefoon en oordopjes in met elkaar in gebaren te communiceren. De gebarenoefeningen bestaan uit het elkaar voorstellen wie ze zijn, hoe oud ze zijn en met welk vervoer ze naar de universiteit gekomen zijn. Zo ontstond een grappig en verassend tafereel met gebaren. Ze pakten de gebaren snel goed op. Het is leerzaam voor ze om te beseffen hoe Nederlandse doven omgaan met obstakels en opgroeien in een horende maatschappij met uitdagende communicatie.

Het was een erg leuke en uitdagende presentatie, zeker een enorm uitdaging voor mijn collega Bert. Tot mijn verrassing vond ik het niet zo moeilijk om zo’n presentatie te geven. Ik ben natuurlijk opgegroeid met Engelse taal dankzij mijn Engelse familie. Ik ben dus gewend en al vertrouwd met de Engelse taal. Ik ben trots op dat het goed gegaan is met de presentatie en dat de studenten ook konden volgen wat er gezegd is.

Het gebaar: Goedemorgen

Afgelopen woensdagavond zijn Joost en ik voor de eerste keer samen naar een cabaretvoorstelling geweest; Dolf Jansen ‘Het Jansen vaccin’ in theater ‘Het Speelhuis’ in Helmond. Het is bijzonder voor mij, omdat er twee gebarentolken aanwezig waren. Mirjam Stolk en Cindy Doornman hebben op een hoek van het podium om de beurt getolkt. De gebarentolken zijn geregeld door Egon uit Someren, hij is slechthorend. Egon regelt regelmatig gebarentolken voor theatershows.

Dankzij de gebarentolken kon ik prima volgen wat Dolf Jansen zegt en hoe grappig hij kan vertellen. Het is een zeer knappe presentatie hoe snel de gebarentolken vertalen met het snelle spreektempo van Dolf.

Het wordt steeds normaler om gebarentolken in te zetten in culturele omgevingen, zoals theaters, museum, festivals. Dat is mede dankzij gebarentolk Irma tijdens de TV persconferenties vanaf begin 2020 en ook omdat de Nederlandse Gebarentaal sinds vorig jaar officieel erkend is. Op die manier worden de Nederlandse Gebarentaal en -tolken steeds zichtbaarder en meer geaccepteerd in de maatschappij.

Na een tweet van Joost over ons eerste cabaretvoorstelling, pikte de redactie van Omroep Brabant het nieuws op vanwege hun nieuwsgierigheid over mijn bezoek aan de voorstelling met gebarentolken.

Zo kwam een zeer leuke artikel met de titel ”Joost en Claire dankzij Gebarentolk voor het eerst keer naar cabaretvoorstelling” op Omroep Brabant.

Joost Meijer uit Helmond kon zijn geluk woensdag niet op. De voorstelling van Dolf Jansen, Het Jansen Vaccin, werd door de gebarentolken extra hilarisch, vindt Joost. “We hebben ontzettend genoten. Dolf wilde een paar keer weten wat het gebaar voor een woord was en dat leverde hele grappige momenten op”, zegt hij.

Het is ontzettend gaaf om in het nieuwbericht van Omroep Brabant te staan na een geweldig voorstelling. Ik vind het belangrijk dat op deze manier meer aandacht besteedt wordt aan de Nederlandse gebarentaal en de inzet van gebarentolken, daarmee wordt deelname op alle vlakken in de maatschappij makkelijker en normaler voor doven en slechthorenden.

Naast de Olympische spelen voor sporters zonder beperking, bestaan er ook Paralympische spelen voor sporters mét een beperking. Kunnen dove en slechthorende sporters daar ook gewoon aan deelnemen?

Het antwoord is een verrassend ‘nee’. Doven en slechthorenden vormen een aparte groep met hun eigen beperking: ze kunnen niet horen, maar hebben geen fysieke beperking. Dat maakt het lastig om eerlijk te kunnen concurreren met zowel deelnemers aan de Olympische als de Paralympische spelen.

Deaflympische Spelen

Om als dove mensen alsnog internationaal krachten te kunnen meten, zijn al in 1924 speciale ‘Deaf Olympisch spelen’ opgezet, ook wel Deaflympische Spelen of Deaflympics genoemd. Deze bestaan ook uit aparte zomer- en winterspelen en worden beide om de vier jaar gehouden in de oneven jaren.

Er gelden speciale eisen om mee te mogen doen. Sporters moeten een gehoorverlies hebben van minimaal 55dB en het gebruik van gehoorapparaten, cochleaire implantaten (CI) of hulpmiddelen is niet toegestaan. Deze eisen zorgen ervoor dat de dove sporters met dezelfde fysieke mogelijkheden deelnemen.

Communicatie

Mijn ervaring met amateursport is, dat doven normaal kunnen meedoen aan ‘reguliere’ sportclubs of sportscholen. Ik tennis en squash al jaren en ik speel ook met een horende sportpartner. Ook volg ik probleemloos zumba-lessen bij een gewone sportschool. Ik moet alleen soms om een herhaling vragen, als er een instructeur iets uitlegt.

Het uitgangspunt van de Deaflympics is echter, dat dove mensen extra visuele communicatiemiddelen nodig hebben. Denk aan gebarentaal en startvlaggen, in plaats van pistoolschoten of het fluiten van scheidsrechters. Bovendien hebben verschillende landen hun eigen gebarentaal. Daarom wordt tijdens de Spelen internationale gebarentaal gebruikt, zodat dove sporters, coaches en scheidsrechters onderling met elkaar kunnen communiceren zonder teveel taalbarrière.

De Nederlandse organisatie

Net als bij de andere spelen, strijden sporters voor winst bij uiteenlopende sporten, zoals atletiek, zwemmen, waterpolo en golf. Sommige sporten op de Deaflympische spelen worden  niet op andere spelen beoefend. Bowlen is daarvan een voorbeeld, een sport waar Nederland medailles mee heeft gewonnen.

Verenigingen voor deze dovensporten zijn in Nederland sinds 1926 aangesloten bij de Koninklijke Nederlandse Doven Sport Bond (KNDSB). De beste dove sporters zijn hier lid van KNDSB. Begeleiding komt van dove trainers en coaches, die in veel gevallen zelf vroeger aan de Deaflympics hebben deelgenomen en nu hun ervaring kunnen delen.

Hoe doen we het eigenlijk?

Een nadeel voor de Nederlandse deelnemers aan de Deaflympische Spelen is dat zij afhankelijk zijn van de fondsen en inzamelingsacties. Er is voor hen geen financiële ondersteuning vanuit de overheid of NOC*NSF. Daarom zijn er niet zo vaak groepen sporters in staat om deel te nemen aan de Deaflympische Spelen.

Toch zijn zowel onze voetballers als onze bowlers succesvol. Onlangs hebben de Nederlandse dove voetballers hun laatste kwalificatiewedstrijd tegen Zweden gewonnen en daarmee hebben een gouden ticket bemachtigd voor deelname aan de Deaflympische Spelen van 2022 in Rio de Janeiro, Brazilië.

De bowlers Frank Braan en Martin Visser namen in 2005 deel aan de ‘Deaflympics’ in Melbourne en hebben daar een gouden medaille gescoord. Frank was pas een paar jaar eerder begonnen bij een dove bowlingsclub en hij mocht meteen met de Nederlandse selectie trainen. Inmiddels  bowlt hij niet meer op internationaal niveau, vanwege de kosten en tijdsinvestering.

Online volgen

De KNDSB stimuleert zulke sporters en de groei van de teams. Met online inzamelingen worden de kosten van voor deelname aan wedstrijden en de reis naar de wedstrijdlocaties betaald. KNDSB-voorzitter Boris Pavloff geeft daarnaast elke maand online een update over het nieuws in de dovensportwereld, in Nederlandse Gebarentaal.

Thuisblijvers kunnen de sportprestaties volgen via internetstreaming, met eigen camerateams per land. Op die manier kunnen zij toch meegenieten. Laten we hopen dat ze ook de komende keren weer aan ondertiteling blijven denken.

Bijzondere positie

Het is misschien dubbel, dat dove sporters niet beperkt genoeg zijn voor de Paralympisch Spelen, en te beperkt voor gewone Olympische Spelen, vanwege communicatieproblemen.

Maar dat maakt de Deaflympische Spelen ook wel uniek en waardevol. Dat de dovengemeenschap uit de hele wereld tegen elkaar kan strijden om de medailles, zonder al het gedoe.

De blog is online gezet op de website van digitaal toegankelijk.

De dovengemeenschap is een niet heel zichtbare groep. En behoorlijk verspreid over Nederland, bovendien. Dat is één van de redenen waarom het zo belangrijk is dat doven en slechthorenden tijdens een speciale dag samen kunnen komen om elkaar te ontmoeten en van elkaar te leren. Daarnaast is het een manier om anderen iets te leren over de dovenwereld en de omgang met dove mensen.

Werelddovendag (WDD) is in 1958 opgericht door de ‘World Federation of the Deaf’ (WFD) onder de naam ‘International Day of the Deaf’. De dag wordt door de dovenwereld in Nederland en België elke vierde zaterdag van september gehouden. Op deze bijeenkomst wordt er altijd een informatiemarkt georganiseerd, met kraampjes voor bedrijven, stichtingen en scholen. En er zijn ook veel belangenorganisaties aanwezig, die uitleggen voor welke doelen zij opkomen.

Rondom de informatiemarkt worden er veel projecten, workshops en activiteiten gepland. Op deze dag kunnen doven en slechthorenden elkaar ontmoeten en samen activiteiten doen en lezingen of workshops volgen.

Inclusie

Elk jaar wordt het thema voor de WDD met aandacht en zorg gekozen, uit de onderwerpen die in de dovenwereld spelen. Vorig jaar is de Nederlandse gebarentaal als officiële taal erkend. Dit jaar werd er samen gekeken hoe doven en slechthorenden een betere plek kunnen krijgen in de maatschappij: hoe ziet inclusie eruit, en hoe kom je daar samen? Nog steeds is het niet altijd makkelijk om een goede opleiding te volgen of een baan te vinden. Er is nog genoeg te doen om daar verandering in te brengen.

Toegankelijk voor iedereen

WDD is niet alleen gericht op doven en slechthorenden maar ook voor kennismakingen met horende mensen die nieuwsgierig zijn en open staan om meer over de wereld van doven en slechthorenden te leren. Zowel particulieren als instanties kunnen een bezoek brengen en meedoen. Er komen mensen met een persoonlijke interesse, maar ook organisaties die veel met doven werken of in aanraking komen met doven.

Het zal voor veel mensen een interessante openbaring zijn: zoveel mensen die met gebarentaal de hele dag met elkaar kletsen (wapperen). Alsof je een andere wereld binnenstapt.

Een feestelijke dag

Voor mij was deze editie in het Beatrixtheater zeker mijn achtste keer; sinds 2014 ben ik bijna elk jaar aanwezig geweest. Mijn eerste keer in 2007 was extra bijzonder, omdat (toen nog) prinses Maxima een bezoek bracht aan de WDD in Eindhoven. Zelf was ik toen net begonnen met mijn site klinktprima.nl. Die dag heb ik mijn nieuwe initiatief gepresenteerd en mijn ervaringen gedeeld over de uitdagingen als dove op de arbeidsmarkt. Dat was een mooie ervaring, die ik heb beschreven in een blog op mijn eigen website.

Door het wisselende programma en de wisselende locatie, voelt het elk jaar weer anders en elk jaar als een feestelijke dag. Omdat de dovenwereld niet zo heel groot is, ontmoet ik altijd veel bekenden: oud-klasgenoten, vrienden of mensen die ik ken uit mijn professionele netwerk. Veel mensen maken de reis om elkaar te zien en van elkaar te leren. Gemiddeld komen er duizend mensen op een WDD af; je komt letterlijk ogen te kort op zo’n dag. Er is altijd wat te doen en vooral veel bij te kletsen en te wapperen met doven onderling.

De blog is online gezet op de website van Digitaal Toegankelijk

Stichting Raket is back, met toekomst plannen en het strijden voor inclusieve doelen in de maatschappij. Stichting Raket verbindt overheid, ondernemers en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en wil graag talenten en ambities van ‘arbeidsbeperkten’ benadrukken in plaats van hun beperkingen. Raket heeft lange tijd geen activiteiten of bijeenkomsten kunnen organiseren in verband met de coronamaatregelen. Daar gaat verandering in komen!

Woensdag 13 oktober heb een lunchbijeenkomst bijgewoond in Den Bosch met het bestuur en de bemanningsleden. Het is erg fijn om elkaar live te ontmoeten, kennismaken en weer bij te praten. Uiteraard is er een gebarentolk aanwezig, wat het ook heel prettig en makkelijk maakt om zo’n bijeenkomst te volgen. De lunch was heel goed verzorgd en iedereen heeft genoten.

Er is een nieuw bestuur gevormd en samen gaan wij  als team Raket zorgen voor een inclusieve samenleving, waarin iedereen mag meedoen en waar mensen met een beperking gehoord worden. Bij deze bijeenkomst bespraken de volgende Raket Award, waarin inclusieve bedrijven geselecteerd worden voor hun inclusieve activiteiten voor mensen met een beperking op de arbeidsmarkt of de werkvloer. De Raket Award is bedoeld om bedrijven, die mensen met een arbeidsbeperking goede kansen bieden, te belonen. Hiermee wil Raket laten zien dat er bedrijven met goedwillende werkgevers bestaan, die graag medewerkers met een arbeidsbeperking een kans willen geven.

De vorige Raket Award werd inmiddels drie jaar geleden uitgereikt.  Toen heeft de Rabobank de Raket Award gewonnen, zij voldeden aan de meeste voorwaarden om winnaar te kunnen zijn. Wie volgt de Rabobank op met winst van de nieuwe Raket Award?

Om iedereen te laten ervaren hoe het is om talent met een beperking in dienst nemen, welke kansen en uitdagingen dat met zich meebrengt, organiseert Stichting Raket in November een bijeenkomst speciaal voor bedrijven en ondernemers. Informatie volgt binnenkort. Zie meer informatie: Stichting Raket.

De foto’s tijdens lunchbijeenkomst zijn gemaakt door fotograaf Mari Durieux van Caboom Studio.

Voortschrijdende technologie maakt het mogelijk om mensen met een beperking te ondersteunen. Zo zijn doven en slechthorenden in bepaalde situaties geholpen met een vertaal-app in hun broekzak.

Stel dat je bij een winkel bent waar je iets wilt weten, maar je de winkelier niet kunt verstaan. Dan kan een app de gesproken taal van de winkelier vertalen naar geschreven tekst op je mobiel. Vroeger was dat nog totaal onmogelijk, maar tegenwoordig wordt spraak opgevangen door de microfoon en middels spraakherkenning gelijk omgezet in tekst.

Zelf gebruik ik de apps niet zo vaak, maar voor dit blog testte ik er twee. De eerste conclusie: niet alle vertaal-apps zijn gebruiksvriendelijk genoeg voor groepsgesprekken of situaties met achtergrondgeluid.

Verschillende vertaal-apps

De vertaal-app van Speak-See testte ik een proefperiode, dus zal ik in dit blog niet meenemen. Nu heb ik me daarom beperkt tot de vertaal-apps van AVA en Google.

De apps kun je inzetten op de werkvloer, bij kennismakingen met een nieuwe werkgever, in winkels, thuis met vrienden en familie, tijdens een wandeling, om televisie te kijken (als ondertiteling ontbreekt) of voor het volgen van een cursus. Over het algemeen zou ik hem gebruiken in een situatie waar je de spreker niet goed kan volgen, of nog niet met hem of haar bekend bent.

De apps werken niet alleen voor doven of slechthorenden, maar kunnen ook door de horende spreker gebruikt worden om spraak in tekst om te zetten. Zo werken de apps beide kanten op.

Mijn eerste bevinding gaf ik al weg: de apps werken niet optimaal in een lawaaiige omgeving . Je moet bovendien duidelijk en helder spreken.

AVA

Met de app AVA had ik de meeste moeite. Soms worden niet de juiste woorden weergegeven. De app herkent sommige woorden niet, of heeft zelfs moeite met een bepaalde stem. Dan komen er totaal andere woorden uit in de geschreven tekst. Een voorbeeld hiervan is dat het woord ‘schrijven’ wordt weergegeven als ‘drijven’.

De stem van de spreker moet zuiver en helder zijn, maar ook moet er rustig gesproken worden. Op deze manier kan AVA redelijk goed vertalen in een geschreven tekst. Het voordeel is dat de tekst automatisch opgeslagen wordt aan het einde van het gesprek; handig om op een later moment terug te vinden en te lezen.

In de gratis variant moet je na 40 minuten een nieuwe sessie starten om het te blijven gebruiken. In diverse abonnementen kunnen andere sprekers toetreden tot een gesprek, via een link van de gebruiker.

Google live translate

Deze app werkt redelijk goed. De spraakherkenning werkt veel beter dan AVA en wordt snel en soepel vertaald in geschreven tekst. Er zijn minder mogelijkheden dan bij AVA: je zet de app aan en deze begint met vertalen.

Bijzonder: ook verschillende achtergrondgeluiden worden weergegeven. Zo geeft de app aan wanneer er geklopt wordt, muziek gespeeld wordt, iemand lacht of iemand hoest. Dat is een mooie toevoeging. Het is ook mogelijk om de app op de achtergrond te laten meeluisteren naar alarmsituaties. De telefoon geeft dan een waarschuwing als er een alarm afgaat (bijvoorbeeld een brandalarm).

Deze app is gratis te downloaden. Het gebruik van deze app is ook gratis.

Mijn ervaringen

De twee apps heb ik gebruikt in verschillende situaties: thuis met vrienden en familie, bij het afstellen van mijn bril bij een brillenwinkel, een gesprek met een collega, een gesprek met een cliënt en haar leidinggevende, tijdens televisiekijken en in een lunchroom.

Dit soort apps zijn handig, wanneer je in een bepaalde situatie geen gebaren- of schrijftolk bij je hebt. Zo kan een gesprekspartner beter worden verstaan en is het communiceren met elkaar makkelijker.

Dat ik normaal gesproken weinig gebruik maak van vertaal-apps komt waarschijnlijk doordat ik gewend ben me te begeven en te communiceren in de horende maatschappij. Ik heb geleerd om zelfstandig te spreken in een horende omgeving. Uiteraard kan ik niet altijd alles goed verstaan en kunnen er ook misverstanden ontstaan, met mogelijk onhandige of vervelende situatie als gevolg. Dan kan een app helpen.

Voor het volgen én voeren van een gesprek

Waarvoor zie ik de meeste meerwaarde? Ik ga deze apps zelf vaker gebruiken, wanneer ik er niet uitkom met een gesprekspartner of in een winkel. Voor thuis kan het ook handig zijn, wanneer mijn horende man en mijn zoon druk met elkaar in gesprek zijn. Zo kan ik ook volgen wat ze zeggen. Normaal vertaalt mijn man of mijn zoon tussendoor voor mij.

Een dergelijke app is voor alle doven en slechthorenden een handig communicatiehulpmiddel. Let wel: het kan geen tolk vervangen. Het blijft logisch en verstandig om een live gebaren- of schrijftolk in te zetten. Als er geen gebarentolk beschikbaar is of de tolkvergoeding niet gedeclareerd kan worden om een bepaalde reden, dan kan een vertaal-app een optie zijn om de communicatie te vergemakkelijken.

Deze blog is online gezet op de website van digitaal toegankelijk